Um okkur

Af hverju Öryggisskóli iðnaðarins varð til

Slys í byggingariðnaði eru ekki ný frétt. Þrátt fyrir áratuga vinnu með reglur, eftirlit og þjálfun verða enn alvarleg slys og dauðsföll á íslenskum vinnustöðum. Tölurnar segja okkur hvað hefur gerst — en þær segja okkur ekki af hverju, og þær segja okkur ekki hvernig við gerum betur.

Iðan fræðslusetur og Rafmennt hafa lengi starfað að öryggisfræðslu, hver á sínum vettvangi. Þegar við lögðumst yfir hvar þrýstingurinn liggur í byggingariðnaði — þar sem tímapressa, mönnun og flækjustig vex stöðugt — sáum við að það vantaði stofnun sem helgaði sig einu verkefni: að breyta því hvernig íslenskur iðnaður talar um öryggi, lærir af því sem fer úrskeiðis, og bregst við þegar mistök verða.

Þannig varð Öryggisskóli iðnaðarins til, í sameiginlegri eigu Iðunnar og Rafmenntar.

Hvernig við hugsum um öryggi

Við trúum því ekki að öryggi sé eitthvað sem maður „nær" með nógu mörgum reglum, gátlistum og námskeiðum. Reglur eru nauðsynlegar — en þær eru ekki nóg.

Á öllum vinnustöðum er bil milli þess hvernig vinnan á að fara fram (samkvæmt verklagi og kröfum) og þess hvernig hún er í raun unnin. Það er eðlilegt. Spurningin er ekki hvort þetta bil er til staðar, heldur hvort við skiljum það nógu vel til að gera vinnuna öruggari.

Við erum ekki á móti reglum. Við erum á móti því að nota reglur sem afsökun til að hætta að spyrja spurninga. 

Aðferðafræðin: HOP
Námskeiðin okkar byggja á aðferðafræði sem heitir Human and Organisational Performance — eða HOP. HOP er ekki uppfinning Öryggisskólans heldur alþjóðleg nálgun sem þróast hefur í iðnaði þar sem afleiðingar mistaka eru hvað alvarlegastar: olíu- og gasvinnslu,flugiðnaði, kjarnorkuiðnaði, heilbrigðisþjónustu og mannvirkjagerð.

Fimm meginreglur HOP 

1. Við gerum öll mistök.

Mistök eru eðlileg. Jafnvel hæfasta starfsfólkið og reyndustu leiðtogarnir taka stundum rangar ákvarðanir — ekki vegna ásetnings, heldur vegna þess að breytileiki, óvissa og ófyrirséðar aðstæður eru hluti af öllum vinnustöðum.

2. Að kenna um leysir ekkert.

Ásakanir draga úr trausti og fá fólk til að halda kjafti. Þegar fólk þorir ekki að tilkynna vandamál af ótta við afleiðingar missum við möguleikann á að laga þau. Við getum ekki lagað það sem við þekkjum ekki.

3. Lærdómur er lykill að umbótum.

Frekar en að spyrja „hver gerði þetta?" spyrjum við „hvað gerði þetta erfitt?" Lærdómur kemur ekki bara úr atvikum heldur líka úr daglegri vinnu — úr því sem gengur vel, úr því sem er erfitt, úr því sem fólk hefur leyst en aldrei sagt frá.

4. Aðstæður móta hegðun.

Engin tvö verk eru unnin nákvæmlega eins. Veður, búnaður, tímapressa, mönnun, verklag — allt þetta hefur áhrif á það hvernig vinnan fer fram. Mistakagildrur eru aðstæður sem gera verkið erfiðara en það þarf að vera, og við þurfum að þekkja þær til að geta lagað þær.

5. Viðbragð skiptir máli.

Það tekur langan tíma að byggja upp traust og stuttan tíma að brjóta það niður. Munurinn á „Af hverju gerðir þú þetta?!" og „Hvað get ég gert til að hjálpa?" ákvarðar hvort fólk segir frá næst.

Þessar reglur segja okkur ekki nákvæmlega hvernig á að vinna á öruggan hátt — það er það sem stjórnunarkerfi vinnustaða gera. Þær segja okkur hvernig við getum lært að gera betur.